İnme nedir?

Beyine kan akımını sağlayan damarlardan birinin aniden tıkanmasıyla birlikte, beyne giden kan akımının gidişinin yavaşlaması ya da durması sonucuna inme denir?

İnme, dünyada kalp hastalığı ve kanserden sonra gelen en önemli ölüm nedenlerinden bir tanesi. ABD’de dakikada ortalama bir kişi inme geçiriyor; üç dakikada bir kişi de inme nedeniyle yaşamını yitiriyor. Erişkin nüfusta en önemli sakatlık nedeni olan inme, bir beyin damar hastalığı.

İnme beyne kan akımını sağlayan damarlardan birinin aniden tıkanmasıyla birlikte, beyne giden kan akımının gidişinin yavaşlaması ya da durması sonucunda meydana geliyor. Ayrıca beyin damarlarından birinin ani şekilde yırtılarak, kanın beyin dokusu içine akması sonucu da oluşabiliyor ve buna halk arasında beyin kanaması deniyor.

Nedenleri nelerdir?

Hipertansiyon, diyabet, kalp hastalıkları, sigara içimi, yüksek kolesterol ve geçici iskemik ataklar inmeye neden olan risk faktörleri arasında yer alıyor. İnme vakaları içinde daha kısıtlı bir yere sahip olan beyin kanamalarının en önemli nedeni ise kontrol edilemeyen hipertansiyon. Beynin damarlarındaki baloncuklar, damar yumakları gibi kalıtsal hastalıklar da beyin kanamalarının nedenleri arasında yer alıyor. Beynin bir yerinde uzun süre sessiz kalan bu damar yumakları günün birinde aniden kanayabiliyor.

Daha yaygın bir inme türü olan tıkayıcı inmeler 5 kategoride değerlendirilebiliyor. En önemli kategoriyi kalp kaynaklı tıkanmalar oluşturuyor. Kalp içinde oluşabilecek pıhtılar yerinden koparak beyin damarlarını tıkayabiliyor. Örneğin enfarktüs geçirmiş kalpte, belli bir bölümde kalp kası fonksiyonunu kaybedebiliyor. Bunun sonucunda kalp etkin bir şekilde kasılamayacağından orada pıhtı birikebiliyor. Oluşabilecek bir ritim bozukluğunda bu pıhtı kalpten fırlayıp beyne gidebiliyor.

İkinci önemli kategori, beyni besleyen büyük damarlarda görülen problemler. Şah damarı denilen karotis ve arka tarafta da vertebral arterler olarak adlandırılan ve beynin arka bölgeleri ile beyin sapı ve beyinciği sulayan damarlarda oluşan sorunlar da inmeye neden oluyor. Üçüncü kategori beynin derin bölgelerini sulayan küçük damarlarda yaşanan sorunlar. Örneğin diyabet, yüksek kolesterol ve hipertansiyon gibi damar yatağını bozan kronik hastalıklar buna yol açabiliyor.

Büyük bir damar yavaş yavaş tıkanırsa, sağlam kalan damarlar tıkanan damarın alanını da beslemeye başlıyor ama küçük damarlarda bu gerçekleşmiyor. Dolayısıyla küçük damarların ani tıkanmasıyla besledikleri bölge tamamen kansız kalabiliyor. Bunun nedeni, hipertansiyonun yıllar boyunca uç damarlarda yaptığı olumsuz ve tahrip edici etkiler. 

Dördüncü kategori ise ender görülen nedenlerden oluşuyor. Bu gruptaki hastalar iyice incelendiğinde kalıtımsal hastalıklar, romatizmal hastalıkların bir parçası şeklinde oluşan damar problemleri veya kanın pıhtılaşması ile ilgili hematolojik problemler bulunabiliyor. Bunun yanında büyük damarların aniden yırtıldığı diseksiyonlar da bu gurupta değerlendirilebiliyor.

Diseksiyonlar genç yaş grubunda önemli bir inme nedenini oluşturuyor. İnme, yaşlılık hastalığı olarak algılanmamalı. Bu hastalık çocukluk çağında da görülebiliyor. Diseksiyonlar, çocukluk çağı inmelerinin önemli nedenlerinden. Doğumda bile ortaya çıkabiliyor. Son grubu ise nedeni bilinmeyen inmeler oluşturuyor. Bu grup, tıkayıcı inmeler içinde yüzde 10-30 kadar bir yer tutuyor.

Belirtileri nelerdir?

Felç belirtileri, vücudun herhangi bir bölümünde örneğin; kol, bacak veya yüzün bir kısmında duyu kaybı, baş dönmesi, yutma güçlüğü ve görme bozuklukları olarak kendini gösterebilir. Beyin insan vücudunu ters şekilde kontrol eder, yani sağ beyin vücudun sol tarafını, sol beyin ise sağ tarafını kontrol eder. Sağ beyinde meydana gelecek hasar, vücudun sol tarafında etkisini gösterir.

Felç belirtileri konusunda halkın bilinçli olması çok önemlidir. Bu bilinçlenme felç vakalarının erken tanısı ve müdahalesi açısından çok önemlidir. Felce bağlı ön belrtileri şöyle sıralayabiliriz;

• Travmaya bağlı olmaksızın ani gelişen bilinç kaybı
• Aniden gelişen yüzde, kolda veya bacakta gelişen kısmi veya tam uyuşukluk ve hareket ettirememe
• Ani gelişen görme bozukluğu veya kaybı
• Aniden oluşan konuşma bozukluğu
• Daha önce yaşanmamış ani şiddetli başağrısı

Tanısı

Felç için kesin bir tıbbi tedavi olmamakla birlikte ilk 3 saat çok önemlidir. Felçli hasta ilk 3 saat içinde hastahaneye başvurduğu takdirde, eğer hastanın durumu buna uygunsa damar açıcı tedaviler yapılabilir.

Bunun dışında felcin derecesini ve etkilediği bölgeleri belirlemek için testler yapılır. Doktor felcin sebebini, beyin dokusunu ve beyne verdiği hasarı gösteren bilgisayarlı tomografilere başvurur.

Korunma yolları

Felç riskini artıran en önemli faktör yüksek tansiyondur. Bu yüzden 40 yaşın üzerindeki kişiler yıllık kontrollerini yapmalıdır. Tuz tüketimini azaltmak en önemli faktörlerden biridir. Beslenmeye çok dikkat etmek gerekir. Az yağlı gıdalar tercih edilmelidir. Lifli gıdalara ağırlık verilmelidir. Dengeli beslenmeyle yüksek olan kolesterolü düşürmek riski azaltan önemli faktörlerden biridir. Alkol ve sigara kullanımından uzak durmak gerekir.

Aşırı alkol kullanımının kan basıncı üzerinde etkileri fazladır. Uzun yıllar sigara içen kişilerin sigarayı bırakması da felç riskini azaltır.  Hergün düzenli şekilde yapılan egzersizler ve tempolu yürüyüşler sayesinde toksinler atılır, kan dolaşımı düzenli bir hal alır. Yapılan egzersizler ve dengeli beslenme sayesinde risk faktörleri ortadan kaldırılmış olur. Aynı zamanda kilo kontrolü sağlanır.

Tedavisi nedir?

İnme mutlaka hastaneye başvurmayı gerektiren acil bir durumdur. Akut dönemde genellikle bir süre hastanede yatırılarak tıbbi tedavi uygulanan ve hayati fonksiyonları stabil hale getirilen hastada, bir an önce rehabilitasyon tedavisine başlaması gereklidir. Rehabilitasyon tedavisine ne kadar erken başlanırsa sonuçlar o kadar yüz güldürücü olur.

Eger felcin nedeni beyinde  pıhtı oluşumuna bağlı damar tıkanması ise, inmeyi takip eden ilk bir kaç gün içinde rehabilitasyona hemen başlanabilir. Eğer felcin sebebi beyin damarlarında oluşan kanama ise, kanamanın durduğundan kesin emin olmak için 1-2 hafta beklemek gerekebilir.

Rehabilitasyon tedavisi nedir?

Rehabilitasyonun tedavisinin amacı inme geçiren hastaya bir an önce kaybettiği gücü ve hareket kabiliyetini tekrar kazandırmak, günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız olmasını sağlayıp, yaşam kalitesini artırmaktır.

Hastanın yeniden yürüyebilmesi, feçli elini ve kolunu kulanarak günlük işlerini yapabilmesi, konuşma bozukluğunun giderilmesi, hareketsiz kalan eklemlerinde kireçlenme ve kaslarda sertleşme gibi sorunlara engel olunması, yatak yaralarının önlenmesi, hastanın günlük yaşantısında kimseye ihtiyaç hissetmeden hareket edebilmesi, tekrar rehabilitasyon tedavisinin temel amaçlarıdır.

Sözlükte "inme" ne demek?

1. Vücudun bir bölümünde devim ve duyumun kalkması, felç, nüzul.
2. İnmek eylemi.

İnme kelimesinin ingilizcesi

[InMe] n. descending, going down, landing, fall, paralysis, stroke, apoplexy, palsy, seizure

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç